Home                       Contact       Aanmelden Nieuwsbrief               InnovationHub

  Plus interview            Passionate People           Blikvangers           Video           Columns
   Innovatie
   Mobiliteit
   Nieuwe Economie
   Nieuw Organiseren
Interview met Femke Groothuis, Ex’tax

Een duurzame belastinghervorming kan honderdduizenden banen opleveren


Denktank Ex’tax, voortgekomen uit het gedachtengoed van Eckart Wintzen, streeft naar een fundamentele wijziging van het belastingstelsel: minder belasting op arbeid en meer belasting op het verbruik van grondstoffen en vervuiling. Binnenkort komt Ex’tax met een rapport naar buiten dat is opgesteld in samenwerking met de vier grote belastingadvieskantoren. ‘Onze plannen zijn al lang geen luchtfietserij meer’, zegt Femke Groothuis.



Met zijn ideeën over de inrichting van de belastingen baseert Ex’tax zich op de ideeën van de ondernemer Eckart Wintzen. Waarom juist Wintzen?

Eckart Wintzen was de oprichter van het buitengewoon succesvolle IT-bedrijf BSO Origin. Sinds de jaren tachtig kwam hij vooral in het nieuws door de bijzondere structuur van die onderneming: hij had het bedrijf in cellen onderverdeeld. Maar hij was ook de eerste die een geïntegreerd jaarverslag opstelde: hij nam er cijfers in op over de hoeveelheid vervuiling die het bedrijf produceerde, en over het energie- en het waterverbruik. ‘Eigenlijk had onze winst lager moeten zijn’, schreef hij, ‘want we hebben waarde onttrokken aan onze planeet.’ Wintzen maakte zich toen al ernstig zorgen over de staat waarin we de planeet achter laten voor onze kinderen. Rond 1990 stelde Wintzen al vast dat de factor arbeid te hoog belast werd en de grondstoffen te laag. Dat zorgt voor een continue prikkel voor werkgevers om met minder mensen te werken. Dat was volgens hem precies het verkeerde systeem. Als het aan hem lag, zou de verhouding omgedraaid worden: een hogere belasting op grondstoffen en een lagere belasting op arbeid. Dan gaan ondernemingen bewuster om met grondstoffen en verhoog je tegelijkertijd het serviceniveau, omdat arbeid goedkoper wordt.

Nadat hij BSO Origin had verkocht, heeft Wintzen Ex’tent opgericht, een investeringsmaatschappij waarmee hij wilde investeren in bedrijven die minder materiële consumptie mogelijk maken. Daar heb ik Eckart leren kennen. Ik heb voor hem gewerkt tot hij in 2008 veel te vroeg overleed. Het was zijn ambitie om zijn ideeën over een wijziging van het belastingideeën nog verder uit te werken, maar daar was hem de tijd niet meer voor gegund. Na zijn overlijden heb ik die taak op mij genomen en heb ik de denktank Ex’tax opgericht. Ons geluk is dat het onderwerp de afgelopen jaren steeds hoger op de agenda is komen te staan. Iedereen is het er wel over eens dat we een antwoord moeten vinden op de problemen waarmee wij te maken krijgen als gevolg van de grondstoffen- en waterschaarste en de vervuiling en de massawerkloosheid.

En wat is uw rol?

Ik ben de wavemaker. Ik wil bijdragen aan de verspreiding en uitwerking van deze langetermijnvisie. Ik probeer allianties te smeden, om op die manier bij te dragen aan een systeemverandering.

Hoe ver is Ex’tax? Waar bent u op dit moment mee bezig?

We zijn bezig met verschillende grote projecten, waaronder een werkgroep met de vier grote accountantskantoren: Deloitte, EY, KPMG Meijburg en PwC. Een aantal belastingexperts van deze kantoren hebben we een casus voorgelegd: hoe kunnen we structureel de belasting op arbeid verlagen en die op grondstoffen verhogen? En wat zal dat betekenen? Op basis van de gesprekken met deze experts hebben we een rapport opgesteld, dat later dit jaar zal verschijnen. Onze plannen zijn al lang geen luchtfietserij meer. In de jaren ’90 zijn er al stappen op dit gebied gezet door zeven Europese landen, waaronder Nederland. Organisaties als het IMF en de Wereldbank en de OECD steunen de gedachte dat je de belasting van arbeid naar consumptie moet verschuiven. Belastingen op consumptie werken minder verstorend voor economische groei en zijn beter voor het milieu. Maar te vaak ontbreekt er nog een concreet beeld. Te vaak ligt de focus alleen op het terugdringen van de CO2-uitstoot, terwijl er zoveel meer factoren in ogenschouw genomen zouden moeten worden: andere vormen van vervuiling, gebruik van grondstoffen (zoals metalen en mineralen) en water, de voedselproductie, het transport. Het is heel belangrijk dat er een bredere visie wordt ontwikkeld op wat er kan gebeuren. Daarnaast zijn de implicaties voor bedrijven nog nooit goed onderzocht. Tegenwoordig zijn veel ondernemingen al bezig met duurzame producten en nieuwe business modellen; een andere opzet van het belastingstelsel kan juist ook kansen opleveren.

Zijn de overheden niet gewoon bang voor hun budget? Kan het budgetneutraal?

Natuurlijk kan het budgetneutraal. Een lagere belasting op arbeid betekent dat het goedkoper wordt om mensen in te zetten. Bedrijven zijn dan in staat om banen te scheppen, waardoor je weer minder mensen in een uitkeringssituatie hoeft te hebben. Onderwijs, bijscholing en innoveren worden dan ook goedkoper, want dat zijn arbeidsintensieve aangelegenheden.

Maar hoge kosten voor arbeid vormen toch juist een prikkel voor bedrijven om te innoveren?

Door de hoge kosten op arbeid is innovatie de afgelopen decennia volledig gericht geweest op het overbodig maken van mensen en zie waar dat ons heeft gebracht: massa-werkloosheid. Wanneer je de lasten op arbeid verlaagt en op grondstoffen,energie en vervuiling juist verhoogt, wordt het lonend om op het gebied van natuurlijke hulpbronnen te gaan innoveren. Denk aan recycling, urban mining, biobased brandstoffen en nieuwe materialen. De wereld is veranderd. Kijk naar het conflict in de Oekraïne. Daar gaat geopolitiek een rol spelen als gevolg van de schaarste aan grondstoffen. Nederland wordt daar ook door geraakt. Het probleem is niet alleen dat er wereldwijd fysieke schaarsten ontstaan, maar ook dat grondstoffen door geopolitieke spanningen niet meer goed bereikbaar zijn. Wij zouden er veel baat bij hebben om minder afhankelijk en meer zelfvoorzienend te worden.

Op uw website zag ik dat de Eurogroep, de ministers van financiën van de eurolanden, het eigenlijk met u eens is.

Dat is niet onze verdienste, de roep om een verschuiving van de belastingen klinkt ook in Europa al heel lang. De Europese commissie heeft in totaal elf landen een aanbeveling gedaan om er daadwerkelijk een begin mee te maken, waaronder Nederland, en de Eurogroep heeft zich daarbij aangesloten. Maar één land kan zo’n stap niet in zijn eentje zetten. Dat moet gecoördineerd worden, om de concurrentiepositie niet aan te tasten. Helaas zijn er weinig ideeën over hoe dat zou moeten. Ex’tax zou daarbij kunnen helpen. Belastinghervormingen zijn niet het favoriete onderwerp van veel mensen, maar als je een beeld kunt schetsen van de gevolgen voor mensen en bedrijven, maak je het een stuuk interessanter. Wij houden iedereen dus voor dat een verschuiving van belastingen meer innovatie betekent, maar ook meer ambachtschap en meer werk in sectoren die wij belangrijk vinden, zoals onderwijs en zorg.

U komt binnenkort met een rapport. Kunt u al iets vertellen over de percentages waar we het over hebben? Hoe zullen uw aanbevelingen concreet luiden?

Er moet natuurlijk iets te raden overblijven. De grote vraag is natuurlijk: wat is haalbaar? ‘Haalbaar’ is ook maar een mening. Vaak hebben kleine verschuivingen grote gevolgen, kijk maar naar de leaseautomarkt. Ik vind wel dat we uit de sfeer van subsidies moeten blijven, ons doel is dat er generieke maatregelen worden genomen. De overheid moet niet kiezen voor een bepaalde technologie; laat dat aan ondernemers over, maar verander de spelregels zó dat ze in ieder geval niet tegenwerken. Er is veel mogelijk. Op dit moment leveren de belastingen op arbeid in Europa 51 procent van de totale belastingopbrengsten, terwijl slechts zes procent afkomstig is van wat je het milieu zou kunnen noemen: transport, mobiliteit, energie en dergelijke. Slechts 0,3 procent van de totale belastingopbrengsten in Europa is afkomstig van belasting op vervuiling en natuurlijke hulpbronnen als water en vis. Dat tekent de verhoudingen; geen wonder dat efficiency ‘minder mensenwerk’ betekent. Maar niemand kan nu al vertellen wat er precies zal gebeuren als je de belasting op arbeid met percentage x verlaagt. In het rapport zullen wij wel een schatting doen van het aantal banen dat een verlaging van de belasting op arbeid oplevert. Als dat op internationale schaal lukt, gaat het om honderdduizenden banen.

Waar zitten uw tegenstanders?

Natuurlijk zijn er sceptici. ‘Het kan niet,’ zeggen zij, ‘het is te moeilijk.’ En natuurlijk zal het een moeilijk proces worden. Maar het belastingstelsel is door mensen gecreëerd, dus het kan ook door mensen veranderd worden. Sceptici zijn bang voor verandering. Je gaat alles op zijn kop zetten: we zullen anders gaan consumeren, en dat kunnen mensen zich moeilijk voorstellen. We hebben nu al te maken met de trend dat mensen meer gaan delen, bijvoorbeeld met gebruik van Uber of Airbnb. Ook zie je de populariteit van Repaircafé’s groeien. Nu gooien we spullen met een klein defect meteen weg, want repareren of modificeren is extreem duur. Als arbeid goedkoper wordt, worden die activiteiten weer rendabel. Slimme ondernemers zullen vanzelf in die markten springen. Het gevolg is dat we naar een meer duurzame samenleving evolueren, waarbij de overheidsfinanciën beter houdbaar zijn en er meer ruimte ontstaat voor arbeidsintensieve zaken als zorg, onderwijs en innovatie.

Ex’tax

Hans van der Klis
www.plusbusiness.nl
Januari, 2015



   Duurzaam Dossier
   In Beeld
   Innovatie Modellen





  Plusbusiness.nl
  Over Plusbusiness.nl
  InnovationHub
  Contact
  Redactie
  Uitgever
  Nettiquette
  Disclaimer
  Persberichten
  Vrijwilligers


  Specials
  Leestafel
  Zeven wetten voor
    innovatie

  Bachelor Master Prijs
  Rondetafelgesprek
  Rondvraag


  Tools
  Kaizen
  Milieubarometer
  Ladder van Lansink
  Innovatiestijlquiz


  Infographics
  Kritieke grondstoffen
  Global resources stock
    check

  Human Development
    Index

  Kondratieff-golven
  Toekomstige
    technologische
    ontwikkelingen

  Ellen MacArthur
  Categorieën
  Innovatie
  Mobiliteit
  Nieuwe Economie
  Nieuw Organiseren
  Passionate People
  Blikvangers
  Video
  Duurzaam Dossier
  In Beeld
  Innovatie Modellen
  3d Printing
  Grondstoffen Strategie
  Deeleconomie
  Integrated Reporting
  Upcycling


  Columns
  Strategische Marketing
  Crowdfunding
  Klantgedreven Innoveren
  Partnershappen
  CSR Issues
  De Consumens
  Boeiend?


  Links
  Global Innovation Index
  Sustainable Society Index
  Gemeentelijke
    Duurzaamheids Index

  Plus interview
  Jacques Pijl
  Hester Klein Lankhorst
  Suze van der Meulen
  Roland Amoureus
  Wiebrand Kout
  Ton Van ’t Noordende
  Chris Heutink
  Tom Oostrom
  Ivo de Nooier
  Theo Voskuilen
  Merijn Everaarts
  Stientje van Veldhoven
  Taco Carlier
  Karel Luyben
  Rob van Gijzel
  Jacqueline Cramer
  Bas Ruter
  Femke Groothuis
  Felix Janszen
  Frank van Ooijen
  Herman Hoving
  Ewald Breunesse
  Ton van der Giessen
  Stef Kranendijk
  Max Remerie
  Henk de Bruin
  Hans Kwaad
  Marga Hoek
  André Veneman
  Gerald Schotman
  Marco van Gelder
  Thomas Rau
  Ton van Keken
  Sander Tideman
  Ruud Koornstra

  Volg Plusbusiness.nl


  Afmelden nieuwsbrief

   Facebook

   Twitter

   LinkedIn


  Innovatie Modellen
  Stacey Martix
  Het Ansoff model
  Concurrentiestrategieën
    van Porter

  The Lean Startup methode
  Design Thinking
  Het model van Knoster
  Innovatieradar
  Strategische innovatie
  Zes denkhoeden van De Bono
  Het Belbin model
  Het Nonaka model
  Clusterradar