Home                       Contact       Aanmelden Nieuwsbrief               InnovationHub

  Plus interview            Passionate People           Blikvangers           Video           Columns
   Innovatie
   Mobiliteit
   Nieuwe Economie
   Nieuw Organiseren
Interview met Felix Janszen, emeritus hoogleraar in Management of Technology en Innovatie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam

Een innovatie is pas een innovatie als deze op de markt is gebracht

Wie zijn onderneming wil verduurzamen, zal moeten innoveren Maar hoe gaat dat in zijn werk, innoveren? Felix Janszen, emeritus hoogleraar in Management of Technology en Innovatie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en oprichter/partner in het bedrijf Inpaqt, dat een toolbox ontwikkeld heeft om het innovatieproces te ondersteunen en te versnellen, adviseert ondernemers niet te blijven hangen in brainstormsessies. ‘Een idee is nog geen innovatie. Het uitwerken van het idee tot een innovatie waarmee geld verdiend wordt is de essentie van innovatie. Zonder rendement is duurzaam innoveren slechts een hobby.’


Waarom komt innovatie altijd ter sprake wanneer je je onderneming wilt verduurzamen?

Als de omgeving van je onderneming verandert, zoals op dit moment bijna overal het geval is, zul je zelf ook moeten veranderen. Dat kan op twee manieren: je processen verbeteren of nieuwe dingen gaan doen. Dat laatste noemen we innovatie.

Innovatie lijkt een containerbegrip te zijn geworden. Waar hebben we het eigenlijk over? Nieuwe dingen doen, zoals u zegt?

Daar komt het wel op neer. Daar hoort ook bij: dingen op een andere manier gaan doen. Het begrip innovatie wordt op verschillende manieren gedefinieerd. Vaak associëren mensen het met technologie, maar technologie op zich is nog geen innovatie. Er is pas sprake van een innovatie als je die nieuwe technologie naar de markt brengt en die toegepast wordt in een product dat in de ogen van de klant superieur is aan de bestaande producten in de markt. De vernieuwing kan ook bereikt worden met een combinatie van bestaande technologieën, of met een nieuw businessmodel of een andere inrichting van de processen. En wanneer wij het over sociale innovatie hebben, doelen we meestal op een vernieuwende vorm van management of anders werken Je kunt innovatie op verschillende manieren definiëren. Je kunt het begrip ook definiëren naar niveau: incrementele innovatie of radicale innovatie.

Kan de roep om verduurzaming ondernemingen helpen te blijven innoveren?

Verduurzaming draait om twee dingen: om de vraag bij klanten en om de morele, maatschappelijke, verplichting of verantwoording. Soms is duurzaamheid een belangrijk driver voor innovaties, maar niet altijd. Het hangt af van de sector waarin de onderneming actief is. Maar de belangrijkste driver voor innovaties is competitie. Als bedrijf moet je producten verkopen om te kunnen overleven. Als de maatschappij en je klanten vaker om duurzame producten vragen, is het logisch om daar aan te werken. Dat zie je in de energiesector of in de grondstoffen. Maar er zijn ook sectoren waar dit vraagstuk minder prominent speelt. Denk aan bedrijven die vooral actief zijn op internet.

Hoe kun je het beste innoveren? Is daar een model voor?

Een model is niet het juiste woord. Er zijn wel een aantal basisprincipes. Wij – en dan heb ik het over Inpaqt, het bedrijf waar ik werk – zien innoveren vooral als een proces. Eigenlijk moet je verschillende processen integreren. Ten eerste het creatieve proces, het bedenken van nieuwe dingen. Ten tweede: het kennisproces, waarbij de vraag van belang is of de innovatie aansluit bij de manier waarop binnen de onderneming gewerkt wordt. Ten derde: het veranderproces. Mensen zullen zich anders moeten gaan gedragen om de innovaties ten uitvoer te brengen. En tot slot: het beslisproces. Wanneer je met een nieuw idee begint te spelen, zul je zien dat het tien keer verandert voordat je het op de markt kunt brengen. Het is belangrijk steeds beslissingen te nemen waardoor je blijft voortgaan op de ingeslagen weg. Deze processen zijn met elkaar geïntegreerd en vormen als het ware een soort cyclus. Van idee tot marktontwikkeling doorloop je deze cyclus vele vele malen. Over het algemeen is wanneer je de markt eenmaal hebt betreden het oorspronkelijke idee volkomen veranderd. Daarbij moet je jezelf een aantal vragen stellen: welk probleem los ik op en voor wie? Wat zijn de voorwaarden waaraan die oplossing moet voldoen? Welke veranderingen moet ik daarvoor doorvoeren? En, niet onbelangrijk voor ondernemingen: hoe ga ik er geld mee verdienen? Zo doorloop je de verschillende stadia die noodzakelijk zijn om te kunnen innoveren.

Inpaqt werkt met ‘lean innovation’. Waar staat die term voor?

Bij ‘lean innovation’ is het streven de nieuwe producten zo snel mogelijk op de markt te brengen om feedback te krijgen. Wanneer je voortdurend marktonderzoek blijft doen naar de kansen van jouw producten, gebeurt er niets. Het is veel verstandiger om de producten – of diensten – zo veel en zo snel mogelijk op de markt te testen, zodat je weet hoe er gereageerd wordt.

Niet alle bedrijven zijn daar even goed voor geëquipeerd. Wij onderscheiden ‘entrepreneurial innovation’ en ‘managerial innovation’. Met de eerste term doelen wij op kleinere bedrijven die snel kunnen schakelen: zij hebben nog helemaal geen markt of productie die aangepast moeten worden. Voor grote bedrijven is dat veel lastiger: zij hebben te maken met bestaande processen die niet zo gemakkelijk veranderd kunnen worden. Zij kunnen zich beter toeleggen op ‘managerial innovation’, waarbij je het innovatieproces in kleine stukjes hakt en het management steeds laat beoordelen of de innovaties binnen de strategie passen. Dit is het zogenaamde “stage-gate proces”. De gates zijn natuurlijk een soort bureaucratische barrière, waardoor je radicale innovaties eerder zult zien bij kleine start-ups. Grote bedrijven zijn daarentegen weer beter in meer incrementele innovaties. Zij hebben veel meer middelen tot hun beschikking en zijn dankzij de economies of scale beter in staat meteen grote hoeveelheden in productie te nemen.

Hebben grote bedrijven dan ook meer kans van slagen met hun innovaties?

Op de markt is plaats voor beide soorten bedrijven. Grote bedrijven hebben kleine bedrijven nodig en andersom. Je zou kunnen zeggen dat ze samen een soort ecosysteem vormen, waarbij de grote bedrijven gebruik kunnen maken van de radicale innovaties van kleine bedrijven en de kleine bedrijven veel baat kunnen hebben bij de marketingkracht en productiemogelijkheden van grote bedrijven.

U legt nadruk op de markt. Een innovatie is pas een innovatie als deze op de markt is gebracht. Waarom?

Een nieuwe technologie is nog geen innovatie, dat noemen we een uitvinding. Je moet die uitvinding echt op de markt brengen. Bij Philips noemden ze dat vroeger ‘van kennis naar kunde naar kassa’. Om een uitvinding op de markt te brengen, heb je een specifiek type ondernemer nodig. Je hebt ervaring nodig, maar ook durf en andere vergelijkbare eigenschappen. Maar je hebt ook investeerders nodig die in een vroeg stadium durven te investeren. Dat type is redelijk zeldzaam, zeker in Nederland. Dat heeft te maken met hoe wij tegen falen aankijken. In Amerika bestaat veel meer waardering voor mensen die in het diepe springen en een onzeker avontuur durven aangaan. Dat is jammer. We leren immers het meeste van onze fouten.

Zijn wij in Nederland dan slecht in innoveren?

Dat zou ik ook weer niet willen zeggen. Als ik Nederland vergelijk met andere landen, zijn wij vooral in de eerste fase van innoveren juist heel goed. Daarna wordt het moeilijker. Het probleem zit in het ecosysteem. We hebben twee zwakheden. Ten eerste: het financiële systeem. Er is te weinig durf onder financiers, zowel bij de banken als bij de investeerders. De manier waarop wij innovatiesubsidies toekennen, zou ook beter kunnen. En ten tweede: wij zijn goed in front-end-innovatie, maar niet in het opschalen. Dat is cultureel bepaald, vermoed ik, al leun ik voor die vaststelling wel een beetje op archetypen. Sommige culturen zijn beter in bepaalde aspecten van innovatie. Japanners zijn bijvoorbeeld wel goed in opschalen en komen hier naar innovaties zoeken. En in India en China, waar wij les geven aan MBA’s, zie ik weer andere eigenschappen. In klassen laten wij studenten ideeën genereren en die uitwerken tot een businessplan. Indiërs zijn heel betrokken bij het eerste deel en hebben heel heftige discussies over nieuwe ideeën. Chinezen zijn gedurende die fase juist heel terughoudend: je moet hun door het hele creatieve proces heen slepen. Dat lijkt cultureel bepaald. Misschien heeft dat te maken met hun communistische achtergrond. En zo zie je ook verschillen tussen Nederlanders, Finnen en Britten. Daarom is het zo belangrijk om naar diversiteit in het team te streven. Een team moet mensen met verschillende eigenschappen hebben, die elkaar aanvullen.

Zouden de startup-bootcamps en andere incubators een positieve invloed kunnen hebben op de manier waarop wij in Nederland omgaan met innoveren?

Dat denk ik wel. De accelerators zijn redelijk succesvol. Zij stomen nieuwe bedrijven in korte tijd klaar met behulp van een eigen ecosysteem. Ze stellen de teams in staat om betere pitches te geven, waardoor investeerders misschien wel meer durven.

Welke rol heeft Inpaqt in een innovatieproces? Wat kan u betekenen?

Wij focussen ons op de tooling, op hulpmiddelen die je helpen om op gedisciplineerde wijze door een innovatieproces heen te lopen. Daarvoor hebben wij een toolset ontworpen die geschikt is voor zowel grotere bedrijven als MKB’ers en startups. Wij zorgen dat alle aspecten aan de orde komen, zodat de verschillende disciplines binnen de onderneming elkaar begrijpen: van financiën tot marketing. De getallen waar de ene afdeling werkt, moeten natuurlijk wel ergens op gebaseerd zijn.

Bent u ook betrokken bij de ontwikkeling van innovaties die verduurzaming tot doel hebben?

Dat zien we duidelijk toenemen. Zo zijn wij zijdelings betrokken bij biobased business, en bij duurzame projecten in de bouwsector. Wij richten ons daarbij op de tools voor de mensen die hierbij betrokken zijn. Wanneer de mensen beter begrijpen wat er van ze gevraagd wordt, zie je dat zo’n onderneming sneller door het proces heen gaat. Dat lukt je alleen als je de belangrijkste kosten- en waardendrijvers goed in beeld brengt.

Hoe je dat precies doet, verschilt natuurlijk per bedrijf en per sector. We kijken naar de producten, maar ook naar de cultuur van het bedrijf. Wij helpen ze van start te gaan en begeleiden ze bij het proces. Daar werken we altijd zo snel mogelijk naartoe. Brainstormsessies zijn leuk, zeggen we altijd, maar die zijn niet voldoende. Je kunt het nog zo mooi op papier zetten, als je niets doet, gebeurt er ook niets. Je moet echt door die processen heen. Om een bedrijf helemaal te verduurzamen, kost vaak jaren. Daar hebben wij hulpmiddelen voor als het capability-maturity-model, waardoor je dat niet in één keer maar in stapjes kunt doen. Begin maar eens met het laaghangend fruit te plukken. Door stap voor stap successen te kweken, krijg je ook de mensen mee met de volgende stappen. De focus op rendement is heel belangrijk, anders blijft duurzaam innoveren maar een hobby.

www.inpaqt.nl

www.plusbusiness.nl
September, 2014



   Duurzaam Dossier
   In Beeld
   Innovatie Modellen





  Plusbusiness.nl
  Over Plusbusiness.nl
  InnovationHub
  Contact
  Redactie
  Uitgever
  Nettiquette
  Disclaimer
  Persberichten
  Vrijwilligers


  Specials
  Leestafel
  Zeven wetten voor
    innovatie

  Bachelor Master Prijs
  Rondetafelgesprek
  Rondvraag


  Tools
  Kaizen
  Milieubarometer
  Ladder van Lansink
  Innovatiestijlquiz


  Infographics
  Kritieke grondstoffen
  Global resources stock
    check

  Human Development
    Index

  Kondratieff-golven
  Toekomstige
    technologische
    ontwikkelingen

  Ellen MacArthur
  Categorieën
  Innovatie
  Mobiliteit
  Nieuwe Economie
  Nieuw Organiseren
  Passionate People
  Blikvangers
  Video
  Duurzaam Dossier
  In Beeld
  Innovatie Modellen
  3d Printing
  Grondstoffen Strategie
  Deeleconomie
  Integrated Reporting
  Upcycling


  Columns
  Strategische Marketing
  Crowdfunding
  Klantgedreven Innoveren
  Partnershappen
  CSR Issues
  De Consumens
  Boeiend?


  Links
  Global Innovation Index
  Sustainable Society Index
  Gemeentelijke
    Duurzaamheids Index

  Plus interview
  Roland Amoureus
  Wiebrand Kout
  Ton Van ’t Noordende
  Chris Heutink
  Tom Oostrom
  Ivo de Nooier
  Theo Voskuilen
  Merijn Everaarts
  Stientje van Veldhoven
  Taco Carlier
  Karel Luyben
  Rob van Gijzel
  Jacqueline Cramer
  Bas Ruter
  Femke Groothuis
  Felix Janszen
  Frank van Ooijen
  Herman Hoving
  Ewald Breunesse
  Ton van der Giessen
  Stef Kranendijk
  Max Remerie
  Henk de Bruin
  Hans Kwaad
  Marga Hoek
  André Veneman
  Gerald Schotman
  Marco van Gelder
  Thomas Rau
  Ton van Keken
  Sander Tideman
  Ruud Koornstra

  Volg Plusbusiness.nl


  Afmelden nieuwsbrief

   Facebook

   Twitter

   LinkedIn


  Innovatie Modellen
  Stacey Martix
  Het Ansoff model
  Concurrentiestrategieën
    van Porter

  The Lean Startup methode
  Design Thinking
  Het model van Knoster
  Innovatieradar
  Strategische innovatie
  Zes denkhoeden van De Bono
  Het Belbin model
  Het Nonaka model
  Clusterradar