Home                       Contact       Aanmelden Nieuwsbrief               InnovationHub

  Plus interview            Passionate People           Blikvangers           Video           Columns
   Innovatie
   Mobiliteit
   Nieuwe Economie
   Nieuw Organiseren
Interview met Thomas Rau

De wereld moet op zijn kop

De architect Thomas Rau propageert met Turntoo een nieuwe manier van omgaan met producten: niet gebaseerd op eigendom, maar op gebruik. "Wij hebben helemaal geen lampen nodig, wij willen licht. Hoe Philips het leveren van licht organiseert, is hun probleem". De overheid werkt echter totaal niet mee, vindt Rau. "De overheid haalt zijn inkomsten voor een veel te groot deel uit de oude businessmodellen, dus kunnen ze die niet laten vallen.’ "De vreedzame terrorist" luidt de geuzennaam van architect Thomas Rau (Gummersbach, 1960). "In de jaren zeventig was ik geïnspireerd door de Rote Armee Fraktion", legt hij uit. "Inhoudelijk kon ik mij goed in hun ideeën vinden, maar het geweld wat zij gebruikten heb ik altijd afgewezen. Ook denk ik dat veranderingen beter van binnenuit tot stand kunnen worden gebracht. Vandaar de vreedzame terrorist".


Een nieuwe impuls

Net als de RAF staat Rau een revolutie voor. Al sinds het begin van zijn carrière laat hij zich in zijn leven en werk leiden door zijn idealen op het gebied van duurzaamheid. Tien jaar geleden, toen hij een ernstig ongeluk kreeg, kreeg zijn denken een nieuwe impuls. "Ik was met een groep vrienden aan het barbecueën toen het zachtjes begon te regenen", vertelt hij. "Het vuur dreigde uit te gaan en het vlees werd maar niet gaar. Toen besloot ik een jerrycan met benzine te pakken, om het vuur op te stoken. Waar ik geen rekening mee hield, was dat het vuur omhoog schoot, zo de jerrycan in. Ik heb dat brandende ding vervolgens over mijn benen gegooid, waardoor ik ernstige brandwonden opliep. Als gevolg daarvan heb ik een jaar lang het bed moeten houden".

Een foto van de aarde

Het was een periode van gedwongen meditatie, vertelt Rau. ‘Ik werd hardhandig geconfronteerd met het feit dat het leven heel kort kan zijn. En wat is dan de betekenis ervan? Ik ben geen gastheer op aarde, ik ben hier maar kort, op vakantie als het ware. We komen van niets en we gaan naar niets, en tussendoor willen we van alles hebben. Dat is natuurlijk heel merkwaardig. In de Kerstmaand van 1968 werd tijdens een ruimtereis voor het eerst door een mens een foto gemaakt van de planeet aarde. Die aarde was helemaal vol, daar kon niets meer bij, beseften veel mensen toen. Alle duurzaamheidsbewegingen, ook Greenpeace, zijn niet lang na deze foto opgericht. Dat was daar een direct gevolg van".

Cradle-to-cradle

In zijn ideeën over duurzaamheid is Rau beïnvloed door de bedenkers van het Cradle-to-cradle-principe, Michael Braungart en William McDonough. Dit principe gaat er vanuit dat alle producten hergebruikt zouden moeten worden, zodat alle afval vanzelf weer voedsel (voor nieuwe producten) wordt. "De invloed van hun ideeën op mij is heel groot’, zegt Rau. "Als we biologisch kunnen composteren, moet dat toch ook met andere producten kunnen? Ik vind het een schitterend uitgangspunt, dat je producten zodanig in elkaar zet dat je ze ook weer uit elkaar kunt halen om alle onderdelen opnieuw te gebruiken en dat deze producten ook tijdens het gebruik niet schadelijk zijn voor hun omgeving".

Turntoo

Deze filosofie ligt ook ten grondslag aan Turntoo, de organisatie die Rau in 2010 samen met de bedrijfseconome Sabine Oberhüber oprichtte. Met Turntoo willen Rau en Oberhüber bedrijven overhalen een nieuw businessmodel te adopteren. "In onze economie ligt de nadruk tot nu toe op eigendom", doceeert Rau. "Maar zoals het woord al zegt: dat is ontzettend dom. In de huidige crisis zien wij de consequenties van eigendom. Nu het ons economisch minder voor de wind gaat, komen ontzettend veel mensen in de problemen, doordat zij schulden zijn aangegaan om al dat eigendom te financieren. Dat gaat binnen een paar jaar grote sociale problemen opleveren, ben ik bang. Turntoo zet daar een nieuw model tegenover, wat gebaseerd is op gebruik. Dus geen verbruik, maar gebruik".

Terug bij de producent

Dat is iets anders dan wat een leasemaatschappij doet. "Men denkt dat wij op dezelfde manier opereren, maar dat is een misvatting. Bij het leasen van auto’s wordt het eigendom nog steeds gewoon doorgeschoven. BMW maakt een auto, verkoopt deze aan leasemaatschappij Athlon, die de auto na afloop van de contractduur weer afstoot naar de handel. Zo moet het juist niet! Wij hebben de economie tot nu toe zo georganiseerd, dat niemand meer verantwoordelijk is voor het product. Werkt het niet meer, dan gooien we het weg. Dat brengt enorme schade toe aan onze leefomgeving. In het systeem van Turntoo hebben we het alles op zijn kop gezet. Het product blijft eigendom van de producent en komt het aan het einde van zijn levenscyclus daar ook altijd weer terug. Dus als je shit hebt gemaakt, krijg je shit terug. Dat mag je niet afwentelen op het collectief".

Wij willen licht, geen lampen

De eerste keer dat Rau deze manier van denken in de praktijk bracht, was bij zijn eigen architectenbureau. "Ik heb een brief geschreven aan Philips. Lieve familie Philips, schreef ik, ik wil voor ons nieuwe kantoor graag licht hebben. In godsnaam, géén lampen! Maar als je die nodig hebt om ons licht te leveren, mag je ze ophangen. Bovendien maakt mij het niet uit wat je erin stopt, als ik maar geen energierekening krijg. Ik ben toch niet degene die energie nodig heeft? Ik heb alleen licht nodig. Philips mag van mij energie inkopen, maar ik betaal alleen voor het licht. Dat heeft als voordeel dat het lonend is voor Philips om zo goed mogelijke lampen te maken, met een zo laag mogelijk energieverbruik". "Laat mij dit voorbeeld illustreren. Als je van Amsterdam naar New York vliegt, ga je toch ook niet onderhandelen over de aankoop van een Airbus? Je gaat toch ook geen kerosine kopen? Nee, je betaalt voor transport. Hoe de luchtvaartmaatschappij dat verder organiseert, is niet mijn probleem. En als je in New York bent, wil je opeens een iPad kopen. Maar dat is toch onmogelijk? Je betaalt voor een georganiseerd conglomeraat aan grondstoffen. Maar daar ben je toch helemaal niet in geïnteresseerd? Jij wilt een iPad gebruiken, verder niet. Het is toch het probleem van Apple dat daar energie voor nodig is?"

Elk product is een grondstoffendepot

De wereld moet op zijn kop, stelt Rau. Alles moet anders. De partners van Turntoo laten al zien dat het mogelijk is: met kleding, met wasmachines en met nog veel meer producten. "We moeten beseffen dat elk product in principe niet meer is dan een grondstoffendepot", zegt Rau. "Producenten zijn heel blij met dat besef, want die zien een grote grondstoffenschaarste op zich afkomen. Ik merk dat er heel veel animo is voor onze benadering van de circulaire economie. De vraag is natuurlijk hoe wij meer geld in die nieuwe economie kunnen krijgen. Dat is een groot probleem. Nederland heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een soort Oostblokland, waar het systeem belangrijker is dan de behoeften van de burgers. De overheid kan onze ideeën niet stimuleren, omdat zij belasting heft op de verkeerde dingen. We zitten middenin een crisis en nog steeds verdient de overheid aan belasting op arbeid. Dan kun je je toch haast niet voorstellen? Elke dag opnieuw stappen wij geheel opgeladen uit bed om te gaan werken. Dat kost niemand iets. En toch word je daarvoor gestraft. Het zou toch veel intelligenter zijn als je alles wat eindig is zou belasten, en alles wat oneindig is niet? Daarmee zou je pas echt een goede impuls voor de circulaire economie creëren. Maar de politici tonen op dat gebied geen enkele ambitie, omdat dan het hele bestaande model onderuit gaat en de overheid inkomsten zal missen. Ze zijn gewoon te afhankelijk van de oude businessmodellen".

Er is een revolutie nodig

"We kunnen het maken van keuzes eigenlijk niet meer overlaten aan onze politici, die een groot gebrek aan visie tentoon spreiden. Ze blijken ofwel vóór hun carrière de juiste keuzes te maken, zoals Diederik Samsom, ofwel ná hun carrière, zoals Balkenende. Maar wanneer zij aan de macht zijn en daadwerkelijk het verschil zouden kunnen maken, geven ze niet thuis. En dat terwijl er een revolutie nodig is. Denk je dat er één politicus is die een visie heeft op waar we over zeven jaar staan? Ik heb het niet gemerkt. Ik ben bang dat Nederland echt de kluts kwijt is, op dit moment".

Het grondstoffendepot van Brummen

Thomas Rau heeft zijn ideeën over duurzaamheid tot nu toe het best kunnen realiseren in het gemeentehuis van Brummen, dat enkele weken geleden definitief opgeleverd is. Dit is het eerste gebouw wat vanaf het begin is geconcipieerd als grondstoffendepot, zoals Rau dat noemt. De bestaande monumentale villa heeft een nieuwe uitbreiding gekregen, die in de plaats is gekomen van een kantooruitbreiding uit de jaren tachtig. De gemeente Brummen vroeg om semipermanente huisvesting met een levensduur van 20 jaar. Met het idee van het grondstoffendepot als uitgangspunt heeft Rau een tijdelijk maar hoogwaardig gebouw ontworpen voor de gemeente. Door een uitgekiend ontwerp en bijpassende materiaalkeuze kan het gebouw aan het einde van de gebruiksduur weer uit elkaar gehaald worden. Ook zijn er vooral natuurlijke en herbruikbare bouwmaterialen verwerkt. De draagconstructie, gevel en vloeren zijn gemaakt van hout en worden zo veel mogelijk prefab geproduceerd. De bouw van het gemeentehuis in Brummen is door fotografe Léontine van Geffen-Lamers in beeld gebracht met een stop-motionfilmpje: http://vimeo.com/52146366/

Filmpje!


Hans van der Klis
www.plusbusiness.nl
Juni, 2013



   Duurzaam Dossier
   In Beeld
   Innovatie Modellen





  Plusbusiness.nl
  Over Plusbusiness.nl
  InnovationHub
  Contact
  Redactie
  Uitgever
  Nettiquette
  Disclaimer
  Persberichten
  Vrijwilligers


  Specials
  Leestafel
  Zeven wetten voor
    innovatie

  Bachelor Master Prijs
  Rondetafelgesprek
  Rondvraag


  Tools
  Kaizen
  Milieubarometer
  Ladder van Lansink
  Innovatiestijlquiz


  Infographics
  Kritieke grondstoffen
  Global resources stock
    check

  Human Development
    Index

  Kondratieff-golven
  Toekomstige
    technologische
    ontwikkelingen

  Ellen MacArthur
  Categorieën
  Innovatie
  Mobiliteit
  Nieuwe Economie
  Nieuw Organiseren
  Passionate People
  Blikvangers
  Video
  Duurzaam Dossier
  In Beeld
  Innovatie Modellen
  3d Printing
  Grondstoffen Strategie
  Deeleconomie
  Integrated Reporting
  Upcycling


  Columns
  Strategische Marketing
  Crowdfunding
  Klantgedreven Innoveren
  Partnershappen
  CSR Issues
  De Consumens
  Boeiend?


  Links
  Global Innovation Index
  Sustainable Society Index
  Gemeentelijke
    Duurzaamheids Index

  Plus interview
  Jacques Pijl
  Hester Klein Lankhorst
  Suze van der Meulen
  Roland Amoureus
  Wiebrand Kout
  Ton Van ’t Noordende
  Chris Heutink
  Tom Oostrom
  Ivo de Nooier
  Theo Voskuilen
  Merijn Everaarts
  Stientje van Veldhoven
  Taco Carlier
  Karel Luyben
  Rob van Gijzel
  Jacqueline Cramer
  Bas Ruter
  Femke Groothuis
  Felix Janszen
  Frank van Ooijen
  Herman Hoving
  Ewald Breunesse
  Ton van der Giessen
  Stef Kranendijk
  Max Remerie
  Henk de Bruin
  Hans Kwaad
  Marga Hoek
  André Veneman
  Gerald Schotman
  Marco van Gelder
  Thomas Rau
  Ton van Keken
  Sander Tideman
  Ruud Koornstra

  Volg Plusbusiness.nl


  Afmelden nieuwsbrief

   Facebook

   Twitter

   LinkedIn


  Innovatie Modellen
  Stacey Martix
  Het Ansoff model
  Concurrentiestrategieën
    van Porter

  The Lean Startup methode
  Design Thinking
  Het model van Knoster
  Innovatieradar
  Strategische innovatie
  Zes denkhoeden van De Bono
  Het Belbin model
  Het Nonaka model
  Clusterradar