Home                       Contact       Aanmelden Nieuwsbrief               InnovationHub

  Plus interview            Passionate People           Blikvangers           Video           Columns
   Innovatie
   Mobiliteit
   Nieuwe Economie
   Nieuw Organiseren
Interview met Sander Tideman, Nyenrode Business Universiteit

"We hebben jarenlang een verkeerd kompas gehad"

Ook op de Nyenrode Business Universiteit is het besef doorgedrongen dat de manager van de toekomst anders opgeleid moet worden dan tot nu toe het geval is geweest. Eén van de mensen die zich met de ontwikkeling van dit programma bemoeit is Sander Tideman, een voormalig bankier die zich laat inspireren door het Boeddhisme en zich de laatste jaren heeft ontwikkeld tot een van de belangrijkste denkers over duurzaamheid.



Een nieuwe leergang: Mind over Matter

Hoewel hij zich al vanaf eind jaren negentig bezighoudt met duurzaamheid, verwierf Sander Tideman (1959) zijn grootste bekendheid met het boek Mind over Matter uit 2009. In dat boek, dat kort na het uitbreken van de schuldencrisis verscheen, pleitte hij voor een fundamentele heroverweging van de economische wetenschap. Die richt zich volgens Tideman te eenzijdig op de materiële kant van ons bestaan, met alle uitwassen van dien. Tideman ziet de schuldencrisis als deel van een groter geheel, waar ook de naderende klimaatcrisis en het gebrek aan natuurlijke bronnen deel van uitmaken. Dat zijn elementen waar de economische wetenschap zich naar zijn idee ook rekenschap van zou moeten geven. Hij wil daarom dat economen ook de mens, de natuur en het klimaat meenemen in hun berekeningen: Mind over Matter.
Die ideeën probeert hij op de Nyenrode Business Universiteit te vangen in een nieuwe leergangen. 'Het ontwikkelen van leiderschap is een heel belangrijke doelstelling bij Nyenrode', zegt hij. 'Ik bemoei mij met het ontwikkelen van de ideeën hoe je dat doet en waartoe. Mijn inspiratiebronnen zijn nieuwe wetenschappelijke stromingen zoals de positieve psychologie en neurobiologie en de praktijk van een aantal duurzame ondernemingen. Maar ook laat ik me inspireren door het Boeddhisme, dat ik al lang bestudeer. Maar dit alles moet op Nyenrode natuurlijk wel goed gedefinieerd worden. Want wat is het nieuwe aan nieuw leiderschap? En hoe breng je dat naar de wereld van de MBA’s of andere degrees? Het interessantste vind ik dat er een ander concept zal ontstaan. Voor mijzelf heb ik dat Empowered Leadership genoemd'.

Wat is Empowered Leadership?

Met Empowered Leadership doelt Tideman op het leiderschap dat ruimte biedt voor een nieuwe balans. Er is een paradigmaverandering nodig: van een wereldbeeld dat gebaseerd is op een deel van de werkelijkheid naar een wereldbeeld dat de hele werkelijkheid omvat. Mensen zijn niet te reduceren tot simpele consumptieve lichamen. Dat betekent dat we ook onze emotionele en spirituele dimensie moeten toelaten. Dat zou volgens Tideman in belangrijke mate bijdragen aan ons geluk en, zoals algemeen bekend is, gelukkige mensen presteren beter binnen organisaties. Ze werken beter samen, ze zijn creatiever: het kan niet anders dan dat dat ook goed is voor bedrijven. De opdracht voor de 'nieuwe' manager is dus ruimte scheppen voor ons gevoel en onze diepere inspiratiebronnen. 'In Mind over Matter had ik mijn ideeën over het nieuwe leiderschap nog niet heel goed uitgewerkt. Dat boek ging toch vooral over de financiële crisis. Maar door voortschrijdend inzicht heb ik die ideeën steeds verder uitgekristalliseerd. Mind over Matter is een eerste stap geweest in de ontwikkeling van mijn visie op de systeemcrisis. Ik ben steeds weer bevestigd in mijn probleemstelling, en dat bevestigt mij ook in mijn missie om aan te tonen dat wij niet langer kunnen vertrouwen op het materialistisch mensbeeld van de westerse maatschappij. Het gaat niet om die bankiers, of om de andere graaiers. Zij zijn slechts symptomen van wat er mis is met onze visie op de maatschappij. Ik ben zelf bankier geweest, ik kan het weten. Wij hebben gewoon jarenlang een verkeerd kompas gehad'.
Toen Tideman zijn boek schreef was de crisis nog redelijk vers. Eigenlijk leek het in 2009 alweer beter te gaan. 'Ik werd een doemdenker genoemd. Maar nu we drieënhalf jaar verder zijn, blijkt dat ik het probleem toch goed heb geduid. Geld is op de een of andere manier een ongrijpbaar fenomeen geworden dat een speelbal lijkt in een netwerk van belangen dat zich uitstrekt van Cyprus tot Brussel en Wall Street'.

Maar hoe pakken we de crisis aan?

Van de noodzakelijke paradigmaverschuiving is voorlopig nog geen sprake, stelt Tideman vast. 'We zullen moeten herdefiniëren wat een mens eigenlijk is, en hoe hij zich tot het systeem verhoudt. Om je heen kun je zien dat mensen in steeds mindere mate wachten op wat de overheid doet, maar dat zij zelf het heft in handen nemen. Dat zie je bijvoorbeeld binnen organisaties, waar jongere medewerkers steeds meer neigen naar alternatieve organisatievormen, naar andere financieringsmethoden. Dat is een ontwikkeling die voor leiders lastig te vangen is. Waardoor worden zij gedreven? Speelt spiritualiteit een rol? Een andere visie op de toekomst? Of trekken wij ons alleen wat aan van het nu? Leiders hebben volgens mij een nieuwe bril nodig om die ontwikkelingen te kunnen bekijken en vervolgens in constructieve zin te ontsluiten tot duurzame waardecreatie. Dat is wat de nieuwe bril van Empowered Leadership oplevert'.

Krijgt Tideman dan nu ook meer erkenning?

Kort geleden verscheen er een groot interview in de toonaangevende krant The Guardian, waarin hij ruim de gelegenheid kreeg zijn ideeën uit de doeken te doen. 'Dat interview is eigenlijk een verhaal apart', vertelt Tideman. 'Het werd geplaatst in een reeks over wat spirituele tradities kunnen bijdragen. Ze zochten ook iemand die inzichten uit het Boeddhisme kan toepassen in het bedrijfsleven en de economie. Er zijn veel mensen die zich bezighouden met mindfullness in het bedrijfsleven, maar gaan vaak niet verder dan hoe je rustig kunt worden of hoe je met stress kunt omgaan. Mijn onderzoek is diepgravender en houdt zich ook bezig met hoe je het Boeddhisme kunt gebruiken binnen organisaties en de rol van bedrijven in de maatschappij - op systeemverandering'.
De aanhoudende crisis zorgt wel voor meer erkenning voor zijn werk, zegt Tideman. 'Er is absoluut een groter bewustzijn dat er dingen moet veranderen. Dat laat mijn betrokkenheid bij Nyenrode ook zien. Nyenrode is een kleine speler, maar zit wel dicht op de realiteit van het bedrijfsleven. Maar dat wil niet zeggen dat de gemiddelde bankier of manager er klaar voor is. Ik zie nog heel wat beren op de weg. En dat is jammer. Angst voor nieuwe dingen leidt tot stagnatie, en dan kunnen juist vergezichten als die ik schets heel nuttig zijn'.

Waarom laat Tideman zich inspireren door het Boeddhisme?

De invloed van het boeddhisme op Tidemans denken is aanzienlijk. Hij kwam er voor het eerst mee in aanraking n zijn studententijd. Toen hij later als bankier en ondernemer in Oost-Azië ging werken, verdiepte zijn belangstelling zich. Eerst was het een privé-aangelegenheid, maar een jaar of tien geleden bedacht hij dat hij er zoveel van had opgestoken, en dat er zo veel werd onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek zoals neurobiologie, dat het tijd werd om het ook te integreren in zijn zakelijke leven. 'Dat integratieproces is eigenlijk wat je nu ziet. In 2008, toen de crisis uitbrak, dacht ik: zie je wel, ik ben niet gek. Ik heb dit zien aankomen. Toen voelde ik mij nog een eenling. Wat ik nu doe, is afdalen naar de wereld die de gewone manager kan begrijpen. Dat klinkt eenvoudig, maar voor mij is het een ontwikkeling die al dertig jaar gaande is. Ik ben natuurlijk opgegroeid met een westers wereldbeeld, maar heb mij ook het oosterse wereldbeeld inmiddels voor een groot deel toegeëigend. Natuurlijk weet ik ook wel dat het in Azië geen paradijs is. Integendeel. Daar zijn ze nu de voordelen van het kapitalisme aan het ontdekken, zoals in het westen honderd jaar geleden is gebeurd, en zijn ze juist geneigd hun kompas aan te passen aan de westerse waarden. Maar ook Aziaten zullen een probleem krijgen met de nadelen ervan'.

Wat nu? Is er een revolutie nodig om de duurzaamheid echt op de agenda te krijgen?

'Dat vind ik heel moeilijk te zeggen. Gezien het tempo waarmee beleidsmakers duurzaamheid in hun beleid opnemen, ben ik bang dat er inderdaad een revolutie nodig is. Ik zou niet verbaasd zijn als er opeens grote mensenmassa’s de straatmoeten gaan omdat de pinpassen het wereldwijd niet meer doen als gevolg van de financiële crisis, of omdat de supermarkten niet meer bevoorraad worden als gevolg van een verviervoudiging van de brandstofprijzen, of omdat er ziektes uitbreken of natuurrampen plaatsvinden. Dat zou uit evolutionair oogpunt wel betekenen dat de mens op een hoger niveau komt, zoals dat in de geschiedenis al eerder is gebeurd. We zitten dan wel in de Europese Unie, maar het zou niet voor het eerst zijn dat bondgenoten toch in oorlog met elkaar geraken'.

Er is een gezondheidsrevolutie gaande.

'Er is bovendien een soort gezondheidsrevolutie gaande, die grote invloed heeft op hoe mensen functioneren. Er is sprake van overgewicht, burn-outs, depressies. Dat neemt alsmaar toe en is heel erg voelbaar in het bedrijfsleven. Veel HR-managers kunnen die ontwikkeling bevestigen aan de hand van het verzuim of aan het aantal werknemers dat intern gepensioneerd is. Tegenwoordig overkomt dat niet meer alleen vijftigers, maar ook veertigers en zelfs dertigers. En dan te bedenken dat we in de toekomst jaren langer zullen moeten doorwerken. Dat is een additionele zorg voor leiders: hoe zorg je dat je mensen energie hebben? Vakantie lijkt geen nut meer te hebben, mensen komen vermoeid terug. Het antwoord hierop is volgens mij ook gelegen in het ruimte bieden aan mensen om zich te ontwikkelen. Daar ben ik zelf ook actief in. Ik ben ervan overtuigd dat het de mensen niet meer om meer salaris of geld gaat, maar om persoonlijke groei'.

En wat doet Sander Tideman zelf?

Tideman is op dit moment bezig met een nieuw, Engelstalig onderzoek en boek over zijn ideeën. 'De aanpassingen in onderwijsleergangen gaan mij eigenlijk te langzaam, we hadden de bankiers bij wijze van spreken tien jaar geleden al op een cursus ethiek moeten sturen. Je moet dingen creëren, voorbij de horizon durven te kijken, niet alleen naar het nu. Elke marketeer weet dat je niet moet vragen wat de mensen willen, zo kom je immers nooit tot een nieuw product. Steve Jobs is daar natuurlijk het beste voorbeeld van: die was altijd bezig met the next level. Dat probeer ik, op bescheiden schaal, in mijn vakgebied ook'.

www.sandertideman.com
www.globalleadersacademy.nl


Hans van der Klis
www.plusbusiness.nl
April, 2013



   Duurzaam Dossier
   In Beeld
   Innovatie Modellen





  Plusbusiness.nl
  Over Plusbusiness.nl
  InnovationHub
  Contact
  Redactie
  Uitgever
  Nettiquette
  Disclaimer
  Persberichten
  Vrijwilligers


  Specials
  Leestafel
  Zeven wetten voor
    innovatie

  Bachelor Master Prijs
  Rondetafelgesprek
  Rondvraag


  Tools
  Kaizen
  Milieubarometer
  Ladder van Lansink
  Innovatiestijlquiz


  Infographics
  Kritieke grondstoffen
  Global resources stock
    check

  Human Development
    Index

  Kondratieff-golven
  Toekomstige
    technologische
    ontwikkelingen

  Ellen MacArthur
  Categorieën
  Innovatie
  Mobiliteit
  Nieuwe Economie
  Nieuw Organiseren
  Passionate People
  Blikvangers
  Video
  Duurzaam Dossier
  In Beeld
  Innovatie Modellen
  3d Printing
  Grondstoffen Strategie
  Deeleconomie
  Integrated Reporting
  Upcycling


  Columns
  Strategische Marketing
  Crowdfunding
  Klantgedreven Innoveren
  Partnershappen
  CSR Issues
  De Consumens
  Boeiend?


  Links
  Global Innovation Index
  Sustainable Society Index
  Gemeentelijke
    Duurzaamheids Index

  Plus interview
  Hester Klein Lankhorst
  Suze van der Meulen
  Roland Amoureus
  Wiebrand Kout
  Ton Van ’t Noordende
  Chris Heutink
  Tom Oostrom
  Ivo de Nooier
  Theo Voskuilen
  Merijn Everaarts
  Stientje van Veldhoven
  Taco Carlier
  Karel Luyben
  Rob van Gijzel
  Jacqueline Cramer
  Bas Ruter
  Femke Groothuis
  Felix Janszen
  Frank van Ooijen
  Herman Hoving
  Ewald Breunesse
  Ton van der Giessen
  Stef Kranendijk
  Max Remerie
  Henk de Bruin
  Hans Kwaad
  Marga Hoek
  André Veneman
  Gerald Schotman
  Marco van Gelder
  Thomas Rau
  Ton van Keken
  Sander Tideman
  Ruud Koornstra

  Volg Plusbusiness.nl


  Afmelden nieuwsbrief

   Facebook

   Twitter

   LinkedIn


  Innovatie Modellen
  Stacey Martix
  Het Ansoff model
  Concurrentiestrategieën
    van Porter

  The Lean Startup methode
  Design Thinking
  Het model van Knoster
  Innovatieradar
  Strategische innovatie
  Zes denkhoeden van De Bono
  Het Belbin model
  Het Nonaka model
  Clusterradar